W październiku 2020 roku, w szczycie pandemii odbyły się warsztaty z zakładania ogrodów deszczowych na terenie Zamościa. W tym czasie wielu mieszkańców szukało sposobów na adaptację deszczówki i walkę z suszą na swoich nieruchomościach, a przedstawiciele samorządu postanowili im w tym pomóc. Tak wyszło, ze pomogliśmy sobie nawzajem.

Lokalizacja: Teren przy budynku Ośrodka Sportu i Rekreacji w Zamościu i Szkoła Podstawowa nr 6 w Zamościu
Czas realizacji: kwiecień – październik 2020

Utworzenie ogrodów deszczowych było odpowiedzią na zgłaszane przez mieszkańców problemy z adaptacją deszczówki w swoim ogrodzie, rozwiązaniem dla nieodpowiednio odprowadzanej deszczówki z budynków użyteczności publicznej, czy znalezieniem pomysłu dla niezagospodarowanych terenów zieleni, gdzie brak jest środków na bieżące utrzymanie i pielęgnację.
W październiku 2020 roku odbyły się dwudniowe warsztaty z zakładania ogrodów deszczowych. Wspólnie z mieszkańcami i uczniami zamojskich szkół zostały zrealizowane dwie formy takich ogrodów: pojemnikowy i ziemny.

Cel warsztatów: pokazanie mieszkańcom Zamościa jak sami mogą wykonać taki ogród i jakie jest jego przeznaczenie. Ogród deszczowy, dzięki specjalnie dobranym gatunkom roślin i warstwom filtracyjnym, spełnia nie tylko funkcję estetyczną, ale przede wszystkim zagospodarowuje wodę opadową z powierzchni większej niż sam ogród, tym samym zapobiega obniżaniu wód gruntowych i lokalnym podtopieniom podczas nawalnych opadów. Ponadto oczyszcza  wodę z zanieczyszczeń pochodzących z dróg, chodników i innych nieprzepuszczalnych nawierzchni. Ogrody deszczowe, można zakładać na terenach silnie zurbanizowanych, bez powierzchni biologicznie czynnej czy na małych przestrzeniach „zielonych” przy domu.

Realizacja: Warsztaty zostały przeprowadzone przez przedstawicieli Fundacji Sendzimira z Warszawy (https://sendzimir.org.pl/), którzy są prekursorami takich rozwiązań w Polsce. Pierwszego dnia został założony ogród w pojemniku przy Szkole Podstawowej nr 6 w Zamościu, natomiast drugiego dnia założony został ogród ziemny przy głównym wejściu do hali tenisowej Ośrodka Sportu i Rekreacji w Zamościu, w którym mieści się także siedziba klubu Seniora z  Wigorem. Każde z warsztatów trwały ok. 5 godzin i cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem ze strony mieszkańców.

Korzyści: Z perspektywy czasu można wnioskować, że ogrody są praktycznie samowystarczalne – założone prawie dwa lata temu, nie wymagały przez ten czas podlewania ani wymiany sadzonek. Zagospodarowana przestrzeń jest bezobsługowa, woda opadowa zostaje w pełni wykorzystana w miejscu opadu, a pięknie kwitnące rośliny przyciągają mieszkańców i turystów. Do organizatorów warsztatów regularnie trafiają  zapytania –  w jaki sposób zostały wykonane ogrody deszczowe  i jaki jest skład gatunkowy ogrodów.

Założenie ogrodu deszczowego w pojemniku i gruncie, pozwoliło na stworzenie modelowego rozwiązania dla innych obiektów w mieście i dla prywatnych nieruchomości. Młodzież ze szkoły, stopniowo powiększa teren zielony wokół pojemnika i chętnie spędza tam czas podczas lekcji w zielonej klasie. Wzrosła tez estetyka otoczenia budynku ośrodka sportu, które jest najchętniej fotografowanym obecnie rozwiązaniem w mieście (no jeszcze łąki kwietne!).

Koszty:
Koszty zostały podzielone na kilka części. Pierwszą, projektowo-warsztatową, w skład której wchodziło przygotowanie projektu, nadzór autorski przy zakupie materiału i wykonaniu zadania, w tym przeprowadzenie dwudniowych warsztatów. Wyniosła ona ok. 17 500 zł i została opłacona w ramach udziału Miasta Zamość w projekcie BEACON (Bridging European and Local Climate Action), który umożliwiał wymianę doświadczeń związanych z adaptacją i działaniami na rzecz klimatu pomiędzy miastami/gminami w Polsce i europejskimi krajami takimi jak Niemcy, Czechy, Rumunia, Bułgaria, Portugalia, Grecja.

Natomiast drugą część – zakup potrzebnych materiałów roślinnych, donicy i kruszywa, która wynosiła ok. 13 000,00 zł, została pokryta z budżetu Miasta Zamość.
Koszty realizacji nie dotyczyły Miasta Zamość w związku z włączeniem się w akcję firmy Volvo Maszyny Budowlane Polska, która przygotowała wykopy pod ogród ziemny. Jednostki miejskie udostępniły sprzęty cięższe, łopaty, rękawiczki i beczkowóz z kranówką zamojską. Współpracująca z Urzędem Miasta Jednostka Wojsk Obrony Terytorialnej, przygotowała ciepły posiłek dla wszystkich uczestników. Samym wykonaniem ogrodów zajęli się uczniowie i mieszkańcy, którzy podczas warsztatów uczyli się jak je wykonać samemu.

Miasto Zamość wychodzi z założenia, że włączając mieszkańców w inicjatywy i działania na rzecz klimatu, w efekcie przemiana zachodzi nie tylko w przestrzeni miejskiej, ale i w naszych dotychczasowych (nie zawsze pozytywnych) nawykach.

Trudności i problemy związane z projektem:
Nie było większych trudności z przygotowaniem i realizacją projektu, poza obostrzeniami związanymi z pandemią Covid-19, przez które warsztaty teoretyczne odbyły się na zewnątrz.