Fot. Oktawia Wasielewska
29.3.2023
Korzyści ekonomiczne
Z drzew rosnących w granicach miejskich, miasta mogą czerpać wiele korzyści… także ekonomicznych.
Ekonomiści na różne sposoby próbują określić w kwotach różnych walut czy też innych miarach, to co nam daje przyroda. Bioróżnorodność jest przecież dostarczycielem wszelkich dóbr z jakich korzystamy i gwarantem trwałego rozwoju. Na tym gruncie powstała idea mierzalnych usług ekosystemowych i jak prześledzimy rozwój koncepcji, zauważymy, że właśnie bioróżnorodność ma swoje bezpośrednie miejsce (nie tylko pośrednie) w definiowaniu usług regulacyjnych (związanych np. z ochroną upraw przed szkodnikami), zaopatrzeniowych (dostarczanie dobrej jakości surowców, pożywienia) i kulturowych (np. związanych z turystyką czy elementami natury wykorzystywanymi np. w sztuce).
Coraz więcej w przestrzeni naukowej i medialnej mówi się o potrzebie, a już nawet konieczności wyceny usług ekosystemowych. Tematyka ta była obecna m in. na warsztatach „Ekologiczne aspekty usług ekosystemowych”, które przeprowadzono w styczniu 2023 r. na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu, a przygotowanych w ramach projektu „Usługi świadczone przez główne typy ekosystemów w Polsce – podejście stosowane” koordynowanego przez UAM. Konieczna jest próba uzyskania odpowiedzi, szczególnie dla budowania szerszej świadomości: ile kosztuje przyroda? Ile warta jest bioróżnorodność?
Naukowcy z warszawskiego SGGW również podejmują tą tematykę. Według wstępnych szacunków drzewo miejskie jest od stu do tysiąca razy bardziej cenne od rosnącego w lesie. Ta ocena znajduje potwierdzenie w wynikach badań zespołu naukowego z SGGW, który bada wartość wpływu, jaki na ekosystem miało jedno z ponad tysiąca ocenianych w badaniach drzew. Wartość oszacowano na ponad 1200 zł rocznie.
Metody kalkulacji
Drzewa miejskie świadczą liczne korzyści, w współczesna ekonomia rozwija metody estymacji ich wartość. Wówczas zgromadzone dane są porównywalne w czasie, a wyniki badań, połączone z wiedzą dendrologiczną pozwalają efektywniej zarządzać i ochraniać zieleń miejską. Ośrodki naukowe, ekonomiści tworzą podwaliny metodologii badawczych. Projekty mają na celu pokazać, że utrzymanie miejskiej zieleni nie tylko wiąże się z kosztami. Jednocześnie przynosi możliwe do wyliczenia – a także wyższe od tych kosztów – korzyści.
Badania naukowe, pionierskie metody przeniesione od razu na grunt są obejmowane dotacjami na badania i rozwój.
No właśnie jak tą wartość badać? Drzewa nie są wymieniane na rynkach, a przez to nie mają swojej ceny, stąd ekonomiści nazywają takie produkty i usługi „dobrami nierynkowymi”.
Ekonomia na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat wypracowała metody wyceny też „dóbr nierynkowych”. Przykładowo, chcąc dowiedzieć się jak wartościowa jest usługa drzew polegająca na oczyszczaniu powietrza, można oszacować, o ile zmniejszą się wydatki na służbę zdrowia dzięki temu, że drzewa te wychwycą część zanieczyszczeń, a tym samym zmniejszą liczbę przypadków chorób układu oddechowego i krążenia. Albo chcąc wiedzieć, jak wartościowa jest korzyść polegająca na poprawie estetyki miasta przez drzewa, można sprawdzić, o ile wzrosłaby wartość nieruchomości, gdyby przy drodze, przy której się ona znajduje, zasadzono szpaler dorodnych drzew.
Podobne założenia są oparcie w projekcie „kalkulatora usług ekosystemowych” dr Zbigniewa Szkopa z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. Kilka miast polskich zostało już pilotażowo objętych estymacjami. Np. z 10 terenów parkowych w Rzeszowie z 1555 drzew osiąga się m.in.: 24 t sekwestracji dwutlenku węgla rocznie, 638 kg oczyszczonego powietrza, a ceny nieruchomości wzrosły o 3% co łącznie daje prawie 300 tysięcy złotych korzyści w ciągu roku.
W estymacjach brane są kluczowe parametry drzewostanu (np. gatunek, pierśnica, wysokość, kondycja drzewa, szerokość korony). Podejście jest zwykle indywidualne i lokalne. Jednak zawsze wynikiem powinno być kwantyfikowalne dane dotyczące korzyści, jakie drzewa świadczą, np. ile tlenu produkują drzewa, ile zanieczyszczeń usuwają, o ile ograniczają spływ powierzchniowy, o ile obniżają temperaturę powietrza w upalne dni, a na końcu informacja, jak to się przekłada na wartość samego drzewa.
Wstępny projekt zakłada, że narzędzie to, poza wzmacnianiem świadomości mieszkańców i podnoszeniem rangi drzew jako obiektów równorzędnych do pozostałych elementów infrastruktury miasta, ma także wspierać zarządzanie zielenią miejską i wspierać decyzje o wycinkach i nasadzeniach zastępczych.
Popularyzacja takiego podejścia to przełamywanie biernych postaw wobec przyrody, inspiracja do zmiany estetyki w odbiorze przyrody, sposobu myślenia – od człowieka walczącego z przyrodą do rozumnego podejścia, w którym człowiek jest częścią przyrody i zna konsekwencje interakcji z ekosystemem Ziemi.
Jedno jest pewne i to bez żadnych badań. Więcej drzew to na pewno więcej korzyści!
Tekst opracowano na podstawie:
Ekonomia dla środowiska – bo zieleń miejska się opłaca! (ekonomiadlasrodowiska.pl)
Zieleń Miejska nr 185 (01.2023) – Zbigniew Szkop (ekonomiadlasrodowiska.pl)
Wycena usług ekosystemowych, czyli co nam po przyrodzie? (cenyrolnicze.pl)
Najbardziej i najmniej zielone miasta w Polsce. Jaką funkcję pełnią drzewa i jak na ich obecności korzystają mieszkańcy (businessinsider.com.pl)
Cenne drzewa
Drzewostan w mieście jest jednym z najcenniejszych naturalnych zasobów, jakim dysponuje miasto w przeciwdziałaniu skutkom zmian klimatycznych. Drzewa rosnące w miastach mają wielokrotnie większy wpływ na środowisko od tych leśnych, a do ich zadań należy regulacja temperatury, oczyszczanie powietrza, zapewnienie cienia, czy zapobieganie erozji gruntu. Chodzi o tzw. usługi ekosystemowe, które na co dzień łatwo przeoczyć, jednak bez nich funkcjonowanie człowieka i innych organizmów w środowisku byłoby praktycznie niemożliwe.
Całokształt tych efektów ma ogromne znaczenie w łagodzeniu skutków miejskich wysp ciepła. Drzewa pozytywnie wpływają na zdrowie ludzi, wychwytując takie zanieczyszczenia powietrza jak dwutlenek siarki, dwutlenek azotu i ozon. Ich pnie absorbują pyłki, popiół i kurz. Zapewniają pożywienie i schronienie żywym organizmom.
Jednocześnie drzewa pełnią kluczową rolę w gospodarowaniu i filtrowaniu wody deszczowej, zapobieganiu erozji gleby i zapewnianiu jej odpowiednich właściwości, ich korzenie zdecydowanie spowalniają przepływ wody w dół. To umożliwia wodzie przenikanie do gruntu zamiast gromadzenia się na ulicach i chodnikach, zmniejszając ryzyko powodzi.
Fot. Oktawia Wasielewska
Korzyści ekonomiczne
Z drzew rosnących w granicach miejskich, miasta mogą czerpać wiele korzyści… także ekonomicznych.
Ekonomiści na różne sposoby próbują określić w kwotach różnych walut czy też innych miarach, to co nam daje przyroda. Bioróżnorodność jest przecież dostarczycielem wszelkich dóbr z jakich korzystamy i gwarantem trwałego rozwoju. Na tym gruncie powstała idea mierzalnych usług ekosystemowych i jak prześledzimy rozwój koncepcji, zauważymy, że właśnie bioróżnorodność ma swoje bezpośrednie miejsce (nie tylko pośrednie) w definiowaniu usług regulacyjnych (związanych np. z ochroną upraw przed szkodnikami), zaopatrzeniowych (dostarczanie dobrej jakości surowców, pożywienia) i kulturowych (np. związanych z turystyką czy elementami natury wykorzystywanymi np. w sztuce).
Coraz więcej w przestrzeni naukowej i medialnej mówi się o potrzebie, a już nawet konieczności wyceny usług ekosystemowych. Tematyka ta była obecna m in. na warsztatach „Ekologiczne aspekty usług ekosystemowych”, które przeprowadzono w styczniu 2023 r. na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu, a przygotowanych w ramach projektu „Usługi świadczone przez główne typy ekosystemów w Polsce – podejście stosowane” koordynowanego przez UAM. Konieczna jest próba uzyskania odpowiedzi, szczególnie dla budowania szerszej świadomości: ile kosztuje przyroda? Ile warta jest bioróżnorodność?
Naukowcy z warszawskiego SGGW również podejmują tą tematykę. Według wstępnych szacunków drzewo miejskie jest od stu do tysiąca razy bardziej cenne od rosnącego w lesie. Ta ocena znajduje potwierdzenie w wynikach badań zespołu naukowego z SGGW, który bada wartość wpływu, jaki na ekosystem miało jedno z ponad tysiąca ocenianych w badaniach drzew. Wartość oszacowano na ponad 1200 zł rocznie.
Fot. Oktawia Wasielewska
Metody kalkulacji
Drzewa miejskie świadczą liczne korzyści, w współczesna ekonomia rozwija metody estymacji ich wartość. Wówczas zgromadzone dane są porównywalne w czasie, a wyniki badań, połączone z wiedzą dendrologiczną pozwalają efektywniej zarządzać i ochraniać zieleń miejską. Ośrodki naukowe, ekonomiści tworzą podwaliny metodologii badawczych. Projekty mają na celu pokazać, że utrzymanie miejskiej zieleni nie tylko wiąże się z kosztami. Jednocześnie przynosi możliwe do wyliczenia – a także wyższe od tych kosztów – korzyści.
Badania naukowe, pionierskie metody przeniesione od razu na grunt są obejmowane dotacjami na badania i rozwój.
No właśnie jak tą wartość badać? Drzewa nie są wymieniane na rynkach, a przez to nie mają swojej ceny, stąd ekonomiści nazywają takie produkty i usługi „dobrami nierynkowymi”.
Ekonomia na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat wypracowała metody wyceny też „dóbr nierynkowych”. Przykładowo, chcąc dowiedzieć się jak wartościowa jest usługa drzew polegająca na oczyszczaniu powietrza, można oszacować, o ile zmniejszą się wydatki na służbę zdrowia dzięki temu, że drzewa te wychwycą część zanieczyszczeń, a tym samym zmniejszą liczbę przypadków chorób układu oddechowego i krążenia. Albo chcąc wiedzieć, jak wartościowa jest korzyść polegająca na poprawie estetyki miasta przez drzewa, można sprawdzić, o ile wzrosłaby wartość nieruchomości, gdyby przy drodze, przy której się ona znajduje, zasadzono szpaler dorodnych drzew.
Podobne założenia są oparcie w projekcie „kalkulatora usług ekosystemowych” dr Zbigniewa Szkopa z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. Kilka miast polskich zostało już pilotażowo objętych estymacjami. Np. z 10 terenów parkowych w Rzeszowie z 1555 drzew osiąga się m.in.: 24 t sekwestracji dwutlenku węgla rocznie, 638 kg oczyszczonego powietrza, a ceny nieruchomości wzrosły o 3% co łącznie daje prawie 300 tysięcy złotych korzyści w ciągu roku.
Fot. Oktawia Wasielewska
W estymacjach brane są kluczowe parametry drzewostanu (np. gatunek, pierśnica, wysokość, kondycja drzewa, szerokość korony). Podejście jest zwykle indywidualne i lokalne. Jednak zawsze wynikiem powinno być kwantyfikowalne dane dotyczące korzyści, jakie drzewa świadczą, np. ile tlenu produkują drzewa, ile zanieczyszczeń usuwają, o ile ograniczają spływ powierzchniowy, o ile obniżają temperaturę powietrza w upalne dni, a na końcu informacja, jak to się przekłada na wartość samego drzewa.
Wstępny projekt zakłada, że narzędzie to, poza wzmacnianiem świadomości mieszkańców i podnoszeniem rangi drzew jako obiektów równorzędnych do pozostałych elementów infrastruktury miasta, ma także wspierać zarządzanie zielenią miejską i wspierać decyzje o wycinkach i nasadzeniach zastępczych.
Popularyzacja takiego podejścia to przełamywanie biernych postaw wobec przyrody, inspiracja do zmiany estetyki w odbiorze przyrody, sposobu myślenia – od człowieka walczącego z przyrodą do rozumnego podejścia, w którym człowiek jest częścią przyrody i zna konsekwencje interakcji z ekosystemem Ziemi.
Jedno jest pewne i to bez żadnych badań. Więcej drzew to na pewno więcej korzyści!
Tekst opracowano na podstawie:
Ekonomia dla środowiska – bo zieleń miejska się opłaca! (ekonomiadlasrodowiska.pl)
Zieleń Miejska nr 185 (01.2023) – Zbigniew Szkop (ekonomiadlasrodowiska.pl)
Wycena usług ekosystemowych, czyli co nam po przyrodzie? (cenyrolnicze.pl)
Najbardziej i najmniej zielone miasta w Polsce. Jaką funkcję pełnią drzewa i jak na ich obecności korzystają mieszkańcy (businessinsider.com.pl)
