Fot. Oktawia Wasielewska
18.11.2024
Zróżnicowane potrzeby dyktują zróżnicowane funkcje jakie park może spełniać. Na projekty zawsze wpływały zainteresowania i styl życia ludzi. Planiści i projektanci powinni badać i stosować stale ewoluujące trendy społeczne, aby tworzyć użyteczne i inkluzywne przestrzenie dla społeczeństwa.
Parki miejskie powinny spełniać wiele funkcji, daleko wykraczając poza tradycyjne miejsce odpoczynku. Funkcjonalne podejście pozwala na dostosowanie przestrzeni do potrzeb różnych grup społecznych, w tym osób z niepełnosprawnościami. Współczesne parki miejskie mogą łączyć formy biernego i aktywnego wypoczynku, edukację, kulturę oraz ekologię, tworząc przestrzenie nie tylko do relaksu i sportu, ale też nauki i kreatywności.
Niezależnie od funkcjonalnego wyposażenia, pod presją konieczności adaptacji do skutków zmian klimatycznych ważne jest zrównoważone projektowanie oraz wdrożenie zasad gospodarki cyrkularnej. To wtedy parki mogą stać się „zielonymi płucami” miasta. Niewątpliwie kluczem do dobrego odbioru przestrzeni przez użytkowników jest harmonijność w projekcie spajająca różnorodne funkcje społeczne w jednej lokalizacji. Pamiętając oczywiście o wpisaniu projektowanej przestrzeni w otaczający krajobraz. To tu jest potrzebna współpraca branż – planistów, architektów, architektów krajobrazu, przyrodników i szkółkarzy. Wczesna integracja zapewnia, że istniejące zasoby zieleni (niezależnie od ich początkowego stanu) mogą być wykorzystane w nowej realizacji i spójnie połączone z tkanką miasta. Branża szkółkarska dzięki wczesnej współpracy może także lepiej przygotować plany produkcyjne.
Podejście łączące wiele funkcji w jednym miejscu tzw. mixed-use stosowane jest także w architekturze mieszkaniowej, umożliwiające mieszkańcom realizację wielu codziennych potrzeb, w łatwy i szybki sposób w jednej lokalizacji. Przyjazne tereny zieleni z łatwym dostępem nie tylko poprawiają ogólną jakość życia mieszkańców miast, ale także przyczyniają się do realizacji większych celów jak ochrona środowiska.
Zmieniające się zainteresowania każdego pokolenia spowodowały, że parki zapewniają coraz więcej możliwości na różnorodne aktywności. Zapewnienie przestrzeni do tego to ważna z funkcji współczesnych parków.
Obiekty wyposażone w infrastrukturę sportową: ścieżki biegowe, ścieżki rowerowe, przestrzenie do gier na trawie, skateparki czy nawet niewielkie boiska mogą doskonale współgrać z tradycyjnymi elementami, jak place zabaw czy place piknikowe. Istotne jest słuchanie użytkowników z różnych grup „interesów”, np. bezpieczne skrzyżowania ścieżek rowerowych z pieszymi, czy wytyczone strefy do zabawy z psami. W takim parku każdy znajdzie coś dla siebie – od fanów jogi, przez entuzjastów gry w badmintona, po profesjonalnych biegaczy.
W przyszłości technologia może dodatkowo wzbogacić te strefy. Inteligentne oświetlenie, czujniki monitorujące aktywność czy aplikacje mobilne ułatwiające gry zespołowe dla użytkowników w czasie rzeczywistym mogą być ciekawymi rozwiązaniami w przyszłości.
Urbanizacja stanowi poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej. Strategiczne podejście do przeciwdziałania temu zjawisku polega na wdrażaniu przyjaznego dla dzikiej przyrody kształtowania krajobrazu i skupieniu się na projektach odbudowy ekologicznej przy wykorzystaniu rodzimych gatunków roślin.
Miejski park obecny i w przyszłości musi być ostoją dla natury. To powinna być przestrzeń dająca szansę na integrację mieszkańców z przyrodą, oczywiście z szacunkiem dla tej drugiej. Rola przyrody w miejskiej betonozie jest niezastąpiona. Zieleń w mieście redukuje negatywne efekty wysp ciepła – poprawia jakość powietrza, redukuje hałas i retencjonuje wodę deszczową.
Roślinność w takich parkach powinna być dobrana tak, by maksymalizować bioróżnorodność. W szczególności stworzenie (lub pozostawienie bez ingerencji) stref dzikiej przyrody, gdzie rodzime gatunki fauny i flory mogą się rozwijać, to jeden ze sprawdzonych sposobów na wzbogacenie ekosystemu. Obecność zbiorników wodnych, także o roli retencyjnej urozmaica siedliskowo miejsce.
Możliwość organizacji wydarzeń kulturalnych, edukacyjnych i społecznych w parkach to ich wartość dodana. Na etapie projektowym można zadbać o efektowną wizualnie przestrzeń do nauki, zabawy, która angażuje zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Park to doskonałe miejsce na koncerty, pokazy filmowe, warsztaty i wernisaże plenerowe czy targi śniadaniowe. Mieszkańcy mają szansę spotkać się, integrować i rozwijać swoje zainteresowania, czy nawet pracować.
Spacery tematyczne, warsztaty edukacyjne coraz bardziej zyskują na popularności i przyciągają gości. Edukacja w praktyce zwykle przynosi lepsze rezultaty, a nowe technologie (aplikacje do rozpoznawania roślin, kody QR przy ścieżkach, wizualizacje procesów naturalnych) mogą czynić parki jeszcze bardziej interaktywnymi. Nauka przez ścieżki dydaktyczne z rozpoznawaniem lokalnych gatunków roślin czy ekosystemów, przestrzenie do eksperymentowania na świeżym powietrzu to interesujące rozwiązania na przyszłość.
W wielu udanych realizacjach przestrzeni organizowane są spacery z ich twórcami umożliwiające mieszkańcom poznanie historii lokalizacji, etapów projektowania i budowy. Coraz częściej jest to pierwsza okazja dla mieszkańców do zdobycia wiedzy na temat fitosocjologii, roli dzikiej przyrody, zmiany podejścia do odbioru estetycznego przyrody rozbudowując tym samym ich ekologiczną świadomość.
Dobrze zaprojektowane przestrzenie publiczne powinny posiadać w planie strefy wyciszenia – miejsca z siedziskami, hamakami, przestrzenie do medytacji czy nawet wypełnione zielenią ogrody sensoryczne. W czasach, gdy tempo życia jest coraz szybsze, tereny zieleni stają się niezastąpione. To w parkach mieszkańcy szukają spokoju i kontaktu z naturą. Samo postrzeganie trawników parkowych uległo też zmianie. Kiedyś na trawnikach były tabliczki „nie deptać”, a obecnie pakowe murawy wykorzystuje się na pikniki czy leżenie na kocu.
Dobry park oferuje możliwość schronienia się od miejskiego zgiełku, jednocześnie zapewniając wygodne miejsca do relaksu. Oferuje też cień. Jest on niezbędny, ale nie zawsze dostępny naturalnie wśród drzew. Plan nasadzeń drzew, najlepiej od razu w dużym rozmiarze to podstawa. Ważne też jest włączenie liniowych terenów zieleni jako cienistych korytarzy łączących parki z komunikacją miejską. Podobnie bezpieczne oświetlenie nocne może zachęcać do korzystania z parków po zmroku, kiedy parki są chłodniejsze.
Wielofunkcjonalny park miejski jest projektowym wyzwaniem dla projektantów, urbanistów, urzędników miejskich. Istotne pytania dotyczą możliwości połączenia tylu oczekiwanych funkcji w jednej przestrzeni zapewniając bezpieczną dostępność dla wszystkich grup społecznych, w tym osobom z niepełnosprawnościami. Kluczowe są też pytania o finansowanie tych inwestycji, efektywne nimi zarządzanie, a także porealizacyjną pielęgnację.
Długoterminowy bilans korzyści płynących z tworzenia takich przestrzeni jest pozytywny. Niezależnie od rozmiaru, łatwo dostępne parki wielofunkcyjne znacząco poprawiają jakość życia mieszkańców, wspierają zdrowie psychiczne i fizyczne oraz realizują lokalnie działania na rzecz ochrony środowiska.
W erze zmian klimatycznych i urbanizacji ich rola będzie tylko rosła. Dbałość o strategiczne rozmieszczenie terenów rekreacyjnych, w połączeniu z przyjazną dla pieszych komunikacją, promują integrację społeczną i zapewniają, że przyroda jest w zasięgu wszystkich mieszkańców miasta.
Parki są dla ludzi. Projektanci wsłuchani w potrzeby ludzi i zarazem wrażliwi na przyrodę mogą być siłą napędową dobrych projektów. Tylko takie podejście pozwoli stworzyć przestrzenie, które będą służyć mieszkańcom przez dekady.
Tekst i zdjęcia:
Oktawia Wasielewska
Dyplomowana projektantka ogrodów
Certyfikowana specjalistka terenów zieleni
Członkini Zarządu SAK
Artykuł inspirowany:
https://blog.park-m.pl/blog/parki-przyszlosci-zmienia-sie-postrzeganie-przestrzeni-miejskiej/
https://architektura.info/wiadomosci/aktualnosci/projekty_wielofunkcyjne_przyszloscia_polskich_miast
https://czrug.ug.edu.pl/powinnismy-starac-sie-wytwarzac-synergie-o-betonowaniu-miast-i-projektowaniu-urbanistycznym-z-dr-hanna-obracht-prondzynska/
https://builderpolska.pl/2024/01/23/architekturana-finiszu-architekturana-starcie/
https://cplteam.com/blog/blog-the-trendsetters-of-park-design/
https://www.theplan.it/eng/whats_on/five-urban-trends-for-2024
https://builderpolska.pl/2022/07/25/przestrzenie-publiczne-wyrazaja-i-ksztaltuja/
https://www.msa-ps.com/park-planning-to-accommodate-a-new-era-of-recreational-trends/
Miasta stają się coraz bardziej zatłoczone i zurbanizowane, wzrasta zatem zapotrzebowanie mieszkańców na przemyślane przestrzenie zieleni. Parki miejskie, niegdyś kojarzone głównie z miejscem do spacerów i odpoczynku, ewoluują w kierunku wielofunkcyjnych przestrzeni, adresujących zróżnicowane potrzeby mieszkańców. Wpływ na to mają zmieniające się oczekiwania społeczne, wyzwania ekologiczne a także rozwój technologii. Ważna jest również zmiana podejścia do projektowania. Nowe realizacje powinny być traktowane jako integralne części otaczającego ekosystemu, wykorzystywać zasady gospodarki cyrkularnej i co kluczowe polegać na… mulidyscyplinarnej współpracy branż.
Parki są dla ludzi
Zróżnicowane potrzeby dyktują zróżnicowane funkcje jakie park może spełniać. Na projekty zawsze wpływały zainteresowania i styl życia ludzi. Planiści i projektanci powinni badać i stosować stale ewoluujące trendy społeczne, aby tworzyć użyteczne i inkluzywne przestrzenie dla społeczeństwa.
Przestrzeń do wypoczynku i integracji nad wodą w Parku Pole Mokotowskie w Warszawie.
Parki miejskie powinny spełniać wiele funkcji, daleko wykraczając poza tradycyjne miejsce odpoczynku. Funkcjonalne podejście pozwala na dostosowanie przestrzeni do potrzeb różnych grup społecznych, w tym osób z niepełnosprawnościami. Współczesne parki miejskie mogą łączyć formy biernego i aktywnego wypoczynku, edukację, kulturę oraz ekologię, tworząc przestrzenie nie tylko do relaksu i sportu, ale też nauki i kreatywności.
Niezależnie od funkcjonalnego wyposażenia, pod presją konieczności adaptacji do skutków zmian klimatycznych ważne jest zrównoważone projektowanie oraz wdrożenie zasad gospodarki cyrkularnej. To wtedy parki mogą stać się „zielonymi płucami” miasta. Niewątpliwie kluczem do dobrego odbioru przestrzeni przez użytkowników jest harmonijność w projekcie spajająca różnorodne funkcje społeczne w jednej lokalizacji. Pamiętając oczywiście o wpisaniu projektowanej przestrzeni w otaczający krajobraz. To tu jest potrzebna współpraca branż – planistów, architektów, architektów krajobrazu, przyrodników i szkółkarzy. Wczesna integracja zapewnia, że istniejące zasoby zieleni (niezależnie od ich początkowego stanu) mogą być wykorzystane w nowej realizacji i spójnie połączone z tkanką miasta. Branża szkółkarska dzięki wczesnej współpracy może także lepiej przygotować plany produkcyjne.
Podejście łączące wiele funkcji w jednym miejscu tzw. mixed-use stosowane jest także w architekturze mieszkaniowej, umożliwiające mieszkańcom realizację wielu codziennych potrzeb, w łatwy i szybki sposób w jednej lokalizacji. Przyjazne tereny zieleni z łatwym dostępem nie tylko poprawiają ogólną jakość życia mieszkańców miast, ale także przyczyniają się do realizacji większych celów jak ochrona środowiska.
Aktywność fizyczna dla zdrowia
Zmieniające się zainteresowania każdego pokolenia spowodowały, że parki zapewniają coraz więcej możliwości na różnorodne aktywności. Zapewnienie przestrzeni do tego to ważna z funkcji współczesnych parków.
Wyposażenie placów zabaw dla różnych grup wiekowych, wpisane w krajobraz w Parku im. M. Skłodowskiej-Curie na warszawskiej Ochocie.
Obiekty wyposażone w infrastrukturę sportową: ścieżki biegowe, ścieżki rowerowe, przestrzenie do gier na trawie, skateparki czy nawet niewielkie boiska mogą doskonale współgrać z tradycyjnymi elementami, jak place zabaw czy place piknikowe. Istotne jest słuchanie użytkowników z różnych grup „interesów”, np. bezpieczne skrzyżowania ścieżek rowerowych z pieszymi, czy wytyczone strefy do zabawy z psami. W takim parku każdy znajdzie coś dla siebie – od fanów jogi, przez entuzjastów gry w badmintona, po profesjonalnych biegaczy.
W przyszłości technologia może dodatkowo wzbogacić te strefy. Inteligentne oświetlenie, czujniki monitorujące aktywność czy aplikacje mobilne ułatwiające gry zespołowe dla użytkowników w czasie rzeczywistym mogą być ciekawymi rozwiązaniami w przyszłości.
Ostoja dla natury to podstawa
Urbanizacja stanowi poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej. Strategiczne podejście do przeciwdziałania temu zjawisku polega na wdrażaniu przyjaznego dla dzikiej przyrody kształtowania krajobrazu i skupieniu się na projektach odbudowy ekologicznej przy wykorzystaniu rodzimych gatunków roślin.
Miejski park obecny i w przyszłości musi być ostoją dla natury. To powinna być przestrzeń dająca szansę na integrację mieszkańców z przyrodą, oczywiście z szacunkiem dla tej drugiej. Rola przyrody w miejskiej betonozie jest niezastąpiona. Zieleń w mieście redukuje negatywne efekty wysp ciepła – poprawia jakość powietrza, redukuje hałas i retencjonuje wodę deszczową.
Roślinność w takich parkach powinna być dobrana tak, by maksymalizować bioróżnorodność. W szczególności stworzenie (lub pozostawienie bez ingerencji) stref dzikiej przyrody, gdzie rodzime gatunki fauny i flory mogą się rozwijać, to jeden ze sprawdzonych sposobów na wzbogacenie ekosystemu. Obecność zbiorników wodnych, także o roli retencyjnej urozmaica siedliskowo miejsce.
Wpisanie wyposażenia w krajobraz w Parku im. Cichociemnych Spadochroniarzy AK na warszawskim Ursynowie.
Kultura i edukacja w parku dają więcej
Możliwość organizacji wydarzeń kulturalnych, edukacyjnych i społecznych w parkach to ich wartość dodana. Na etapie projektowym można zadbać o efektowną wizualnie przestrzeń do nauki, zabawy, która angażuje zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Park to doskonałe miejsce na koncerty, pokazy filmowe, warsztaty i wernisaże plenerowe czy targi śniadaniowe. Mieszkańcy mają szansę spotkać się, integrować i rozwijać swoje zainteresowania, czy nawet pracować.
Spacery tematyczne, warsztaty edukacyjne coraz bardziej zyskują na popularności i przyciągają gości. Edukacja w praktyce zwykle przynosi lepsze rezultaty, a nowe technologie (aplikacje do rozpoznawania roślin, kody QR przy ścieżkach, wizualizacje procesów naturalnych) mogą czynić parki jeszcze bardziej interaktywnymi. Nauka przez ścieżki dydaktyczne z rozpoznawaniem lokalnych gatunków roślin czy ekosystemów, przestrzenie do eksperymentowania na świeżym powietrzu to interesujące rozwiązania na przyszłość.
Wpisanie wyposażenia w krajobraz w Parku im. Cichociemnych Spadochroniarzy AK na warszawskim Ursynowie
W wielu udanych realizacjach przestrzeni organizowane są spacery z ich twórcami umożliwiające mieszkańcom poznanie historii lokalizacji, etapów projektowania i budowy. Coraz częściej jest to pierwsza okazja dla mieszkańców do zdobycia wiedzy na temat fitosocjologii, roli dzikiej przyrody, zmiany podejścia do odbioru estetycznego przyrody rozbudowując tym samym ich ekologiczną świadomość.
Po pierwsze odpoczynek
Dobrze zaprojektowane przestrzenie publiczne powinny posiadać w planie strefy wyciszenia – miejsca z siedziskami, hamakami, przestrzenie do medytacji czy nawet wypełnione zielenią ogrody sensoryczne. W czasach, gdy tempo życia jest coraz szybsze, tereny zieleni stają się niezastąpione. To w parkach mieszkańcy szukają spokoju i kontaktu z naturą. Samo postrzeganie trawników parkowych uległo też zmianie. Kiedyś na trawnikach były tabliczki „nie deptać”, a obecnie pakowe murawy wykorzystuje się na pikniki czy leżenie na kocu.
Dobry park oferuje możliwość schronienia się od miejskiego zgiełku, jednocześnie zapewniając wygodne miejsca do relaksu. Oferuje też cień. Jest on niezbędny, ale nie zawsze dostępny naturalnie wśród drzew. Plan nasadzeń drzew, najlepiej od razu w dużym rozmiarze to podstawa. Ważne też jest włączenie liniowych terenów zieleni jako cienistych korytarzy łączących parki z komunikacją miejską. Podobnie bezpieczne oświetlenie nocne może zachęcać do korzystania z parków po zmroku, kiedy parki są chłodniejsze.
Przyszłość z wyzwaniami
Wielofunkcjonalny park miejski jest projektowym wyzwaniem dla projektantów, urbanistów, urzędników miejskich. Istotne pytania dotyczą możliwości połączenia tylu oczekiwanych funkcji w jednej przestrzeni zapewniając bezpieczną dostępność dla wszystkich grup społecznych, w tym osobom z niepełnosprawnościami. Kluczowe są też pytania o finansowanie tych inwestycji, efektywne nimi zarządzanie, a także porealizacyjną pielęgnację.
Długoterminowy bilans korzyści płynących z tworzenia takich przestrzeni jest pozytywny. Niezależnie od rozmiaru, łatwo dostępne parki wielofunkcyjne znacząco poprawiają jakość życia mieszkańców, wspierają zdrowie psychiczne i fizyczne oraz realizują lokalnie działania na rzecz ochrony środowiska.
W erze zmian klimatycznych i urbanizacji ich rola będzie tylko rosła. Dbałość o strategiczne rozmieszczenie terenów rekreacyjnych, w połączeniu z przyjazną dla pieszych komunikacją, promują integrację społeczną i zapewniają, że przyroda jest w zasięgu wszystkich mieszkańców miasta.
Parki są dla ludzi. Projektanci wsłuchani w potrzeby ludzi i zarazem wrażliwi na przyrodę mogą być siłą napędową dobrych projektów. Tylko takie podejście pozwoli stworzyć przestrzenie, które będą służyć mieszkańcom przez dekady.
Tekst i zdjęcia:
Oktawia Wasielewska
Dyplomowana projektantka ogrodów
Certyfikowana specjalistka terenów zieleni
Członkini Zarządu SAK
Artykuł inspirowany:
https://blog.park-m.pl/blog/parki-przyszlosci-zmienia-sie-postrzeganie-przestrzeni-miejskiej/
https://architektura.info/wiadomosci/aktualnosci/projekty_wielofunkcyjne_przyszloscia_polskich_miast
https://czrug.ug.edu.pl/powinnismy-starac-sie-wytwarzac-synergie-o-betonowaniu-miast-i-projektowaniu-urbanistycznym-z-dr-hanna-obracht-prondzynska/
https://builderpolska.pl/2024/01/23/architekturana-finiszu-architekturana-starcie/
https://cplteam.com/blog/blog-the-trendsetters-of-park-design/
https://www.theplan.it/eng/whats_on/five-urban-trends-for-2024
https://builderpolska.pl/2022/07/25/przestrzenie-publiczne-wyrazaja-i-ksztaltuja/
https://www.msa-ps.com/park-planning-to-accommodate-a-new-era-of-recreational-trends/
