Naturalistyczny teren spotkań mieszkańców przy nowoczesnym osiedlu w Copenhadze
29.4.2024
Bioróżnorodność oznacza zróżnicowanie ekosystemów i zamieszkujących ich organizmów w określonym siedlisku. Ma kluczowe znaczenie dla dobrostanu człowieka, pełni wymierne funkcje dla społeczeństwa i gospodarki. Obecnie naukowe ośrodki badawcze dysponują sposobami na pomiar usług ekosystemowych, czyli tych dostarczanych przez środowisko naturalne, zwłaszcza tych, bezpośrednio wpływających na komfort życia w miastach. Należą do nich: zmniejszanie skutków miejskich wysp ciepła, optymalna gospodarka zasobami wodnymi, poprawa jakości warunków glebowych, pozytywny wpływ na mikroklimat, zdolności fitoremediacyjne roślin, redukcja hałasu, rozkład materii organicznej, pochłanianie CO2, zapylanie roślin i wiele innych.
Powszechny spadek stopnia bioróżnorodności ma poważne konsekwencje dla świata przyrody i bezpośrednio z nią związanego dobrobytu człowieka. Masowa produkcja rolna, zanieczyszczenie gleb i wód w połączeniu ze zmianami klimatycznymi niszczą ten istotny czynnik ekosystemu.
Dane WWF („Living Planet Report 2016) wskazują, że współcześnie rocznie wymiera od 5 000 do ok. 50 000 gatunków roślin i zwierząt rocznie. Dalej podaje, że w latach 1970-2012 liczebność populacji kręgowców zmniejszyła się o 58%! W przypadku owadów badania sugerują prognozę, że jeśli człowiek nie zaprzestanie degradacji środowiska, to w ciągu kilku następnych dekad może wyginąć nawet 40% wszystkich gatunków owadów.
Powszechnie wiadomo, że im bardziej zróżnicowane środowisko przyrodnicze, tym jest ono stabilniejsze, lepiej funkcjonuje i w następstwie jest odporne na zachodzące zmiany.
Dane statystyczne wskazują, że blisko 60% mieszkańców Polski mieszka w miastach, których od 2024 roku 1013. Występują w nich uciążliwości miejskie jak „betonoza”, smog, wyższa temperatura, hałas, a mimo to przyciągają dzikie życie i stały się domem dla różnorodnych gatunków roślin i zwierząt.
Zwierzęta zwabiane są przez wyrzucane przez ludzi resztki jedzenia i to dzięki nim zwierzętom jest łatwiej przeżyć w mieście niż poza nim – zdobyć pokarm oraz znaleźć bezpieczne schronienie, nawet jeśli to oznacza gniazdowanie i lęg w obszarze zurbanizowanym i w parkowej zieleni.
Okazuje się, że właśnie różnorodne miejskie tereny zieleni od małych skwerów, przez ogródki działkowe, zieleń przydrożną aż po wielkomiejskie parki dają nie tylko ludziom ofertę rekreacyjną, ale stają się także siedliskami do życia, migracji i rozwoju dla wielu gatunków zwierząt – owadów, płazów, ptaków, małych ssaków. Wiele z nich jest pod ochroną, a ich rola w środowisku jest bezcenna. W ramach ścisłych łańcuchów pokarmowych pełnią funkcje regulujące liczebność innych organizmów, stanowiących ich pokarm – w tym wielu uciążliwych owadów z perspektywy człowieka. Punktem wyjścia w powiązaniach troficznych jest zawsze roślinność i tu koło się dopełnia.
Zasoby globu są wyczerpywalne, zanieczyszczenie środowiska nieodwracalne, ślad węglowy nie do zlekceważenia – co potwierdzają już wszystkie możliwe badania naukowe.
W przypadku bioróżnorodności, jakże istotnej dla funkcjonowania specyfiki każdego ekosystemu to właśnie sposób użytkowania gruntów „wypycha” zwierzęta do miast. Wiadomo, że rozbudowa przedmieść, wylesiane, obniżanie wód gruntowych, monokultury rolnicze, ekspansja gatunków inwazyjnych znacząco się do tego przyczyniają. Prowadzą one do degradacji siedlisk i korytarzy ekologicznych, będących fundamentami życia dla fauny i flory.
Obecnie mówimy już nie mówi się o przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym, ale o działaniach adaptujących do ich skutków. I tu przyroda musi grać ‘pierwsze skrzypce’.
Podmioty gospodarcze kalkulując koszty działalności zaczęły dostrzegać ryzyka utraty różnorodności biologicznej. Nie trudno dostrzec bezpośredni związek między dalszym ich rozwojem, a dostępnymi zasobami naturalnymi, od których przecież zależy ich egzystencja. Argumenty finansowe zazwyczaj są przekonujące w podejmowaniu działań naprawczych na szczeblu lokalnym i regionalnym w ważnej długofalowej perspektywie.
Według serwisu miasto2077.pl szacuje się, że “usługi ekosystemowe”, takie jak zaopatrywanie w żywność, magazynowanie dwutlenku węgla czy filtracja wody i powietrza generują minimum 150 bilionów dolarów rocznie, czyli około dwukrotności światowego PKB, a upadek naturalnych ekosystemów według szacunków może kosztować globalną gospodarkę nawet od 2 do 5 bilionów dolarów rocznie w postaci utraconych usług naturalnych.
ONZ, organizacje międzynarodowe, Unia Europejska wdrażają liczne przepisy, opracowania wspomagają inwestorów w działaniach, które przenoszą odpowiedzialność na rzecz wzmocnienia bioróżnorodności na poziom poszczególnych podmiotów gospodarczych. To proces długofalowy, wymaga czasu i adaptacji do lokalnych uwarunkowań. Zdecydowanie czasu wymaga dostosowanie się krajów zapisów opublikowanej w 2020 r. unijnej strategii w zakresie zachowania bioróżnorodności do 2030 r. (EU biodiversity strategy for 2030. Bringing nature back into our lives). Rozpoczęto prace nad rozporządzeniem wdrażającym rozwiązania z niej wynikające, z naczelnym celem – odbudową co najmniej 20% zdegradowanych lądowych i morskich obszarów przyrodniczych w UE.
Coraz częściej widoczne jest zaangażowanie jednostek samorządowych, działających na rzecz ochrony bioróżnorodności. Podejmują szereg kluczowych działań, w tym istotne planowanie zagospodarowania przestrzennego miast, mając na uwadze zachowanie obszarów zielonych, korytarzy ekologicznych i siedlisk przyrodniczych. Rozszerzane są kompetencje w zakresie ustanawianie lokalnych wytycznych i standardów związanych z ochroną przyrody w mieście, np. ograniczeń w zakresie wycinki drzew czy wymogów związanych z zazielenieniem terenów. Inwestycje coraz częściej dotyczą rozbudowy ekologicznej infrastruktury, jak dachy zielone, systemy retencji wód opadowych i roztopowych, ścieżki rowerowe, co może mieć wpływ na stan środowiska naturalnego w mieście.
To wszelkie działania mające na celu stworzenie przyjaznych dla różnorodnych form życia ekosystemów miejskich oraz zachęcenie użytkowników do interakcji z naturą w samym sercu miasta. Zachęcenie do interakcji z naturą także człowieka – on również jest uczestnikiem tego swoistego miejskiego ekosystemu.
W przestrzeni miejskiej coraz częściej pojawiają się proprzyrodnicze rozwiązania, wypełniające luki w infrastrukturze miast, ale infrastrukturze…zielono-błękitnej.
Tworzenie bioróżnorodności w mieście to kompleksowy proces, który wymaga zaangażowania różnych podmiotów i zastosowania różnorodnych metod.
Pierwszym oczywistym sposobem jest tworzenie miejskich terenów zieleni uwzględniających ekosystemowe podejście do projektowania i wdrażanie ‘rozwiązań opartych na naturze’ (NBS – Nature Based Solutions): fitosocjologiczny dobór roślin, retencjonowanie wód deszczowych, elementy wyposażenia wspierające funkcje biocenotyczne – jak martwe drewno, wydzielone miejsca składowania materii organicznej, opieka nad potencjalnymi miejscami schronienia dla pożądanych zwierząt.
Rekomendowane są także działania związane z odtwarzaniem naturalnych siedlisk – wspomaganie tych najbardziej efektywnych – naturalnych procesów biologicznych, które zostały zakłócone oraz wsparcie w odbudowie zniszczonych populacji – przywracanie mokradeł, lasów, siedlisk rzecznych i naturalnych terenów podmokłych. To także obejmowanie ochroną cennych obszarów, gdyż tam najlepiej mogą rozwijać się ostoje życia przyrodniczego. Bardzo istotne znaczenie ma zapewnienie łączności poprzez łączenie fragmentów korytarzy ekologicznych. One wraz z rekultywacją zdegradowanych terenów warunkują istnienie ścieżek troficznych – jako podstawy funkcjonowania ekosystemów. a także oczyszczanie i rekultywacja zdegradowanych terenów.
Zrównoważone podejście jest sugerowane także w zakresie zarządzania zielenią miejską. Zrównoważone podejście to promowanie energo-, zasobooszczędnych i naturalnych metod pielęgnacji roślin, ograniczanie wycinek starych drzew do tych jedynie stanowiących realne zagrożenie, zmniejszenie częstotliwości koszenia trawników parkowych, czy też poprzez wspomniany wyżej siedliskowy dobór roślin, włączając w to aspekt zwiększonej odporności konkretnych odmian roślin na warunki miejskie, co jest coraz częściej komunikowane w szkółkach roślin.
Dobrze utrzymana zieleń miejska może być siedliskiem bogatym w gatunki zwierząt, w tym bardzo ważnych dzikich owadów zapylających.
Zintegrowanie zielonych przestrzeni w planach zagospodarowania przestrzennego miasta, zapewnienie dostępu do terenów zielonych dla wszystkich mieszkańców, połączonych sieciami szlaków komunikacyjnych. Urbanistyczna perspektywa oparta na koncepcji ekologii miejskiej powinna ujmować obie arterie komunikacji – ludzką i przyrodniczą.
Bezcenne są ciągłe działania edukacyjne i wspierające świadomość potrzeby ekologicznego podejścia do życia w mieście. Organizacja programów edukacyjnych, warsztatów, konferencji i wydarzeń społecznych, zwiększają świadomość mieszkańców na temat bioróżnorodności. Rośnie popularność działań społeczności lokalnych, które podejmują inicjatywy na rzecz ochrony przyrody w mieście. Akcje sadzenia drzew, organizowanie wydarzeń edukacyjnych o bioróżnorodności, tworzenie ogrodów społecznych oraz promowanie ekologicznych praktyk ogrodniczych stają się coraz bardziej powszechne, a fizyczne zaangażowanie do działania pozostawia trwalszy ślad, nie tylko… w gruncie.
Bioróżnorodność w mieście to nie tylko wyzwanie, ale także szansa na tworzenie bardziej zrównoważonych, zdrowszych i przyjemniejszych do życia przestrzeni miejskich. W dużych aglomeracjach miejskich, gdzie gęstość zaludnienia, skala zabudowy, zmniejszanie powierzchni biologicznie czynnej i rozwój infrastruktury są wysokie, tym bardziej ochrona różnorodności biologicznej staje się priorytetem dla zapewnienia dobrej jakości życia dla mieszkańców – ludzi i… zwierząt, paradoksalnie znajdujących w miastach „lepsze” warunki do życia.
Obecność fauny warunkuje spójne powiązania sieci troficznych będących podstawą harmonijnego ekosystemu. Żywe organizmy wykonują na rzecz przyrody miejskiej wiele pożytecznych prac – od rozkładu materii organicznej do wyjadania dokuczających ludziom komarów.
To właśnie miejskie przestrzenie zieleni zapewniają schronienie dla różnorodnych gatunków roślin i zwierząt, ale także poprawiają estetykę miasta i przynoszą szereg korzyści użytkownikom.
Poprawa bioróżnorodności w mieście to proces długofalowy, który wymaga zaangażowania władz lokalnych, mieszkańców, przedsiębiorstw i organizacji pozarządowych. Jednak korzyści płynące z tego wysiłku są ogromne, przynosząc lepszą jakość życia, zdrowsze środowisko i większą odporność na zmiany klimatyczne. Dzięki zintegrowanym działaniom można osiągnąć pozytywne zmiany dla środowiska miejskiego i mieszkańców. Zapewniając miejsca do kontaktu z naturą, miasta mogą być bardziej przyjazne, zdrowsze i zrównoważone.
Tekst i zdjęcia:
Oktawia Wasielewska
mgr dypl. proj.
certyfikowany specjalista terenów zieleni
Źródła danych i więcej w temacie
Biznes zaczął inwestować w bioróżnorodność | Miasto 2077 – Green is Good 11.08.2022
Rośliny miejskie są chętnie wykorzystywane przez owady zapylające – wynika z badań w stolicy | Nauka w Polsce 24.09.2021
Jak samorządy mogą chronić różnorodność biologiczną? Ruszają darmowe webinary – rp.pl
Strategia na rzecz bioróżnorodności 2030 – Komisja Europejska (europa.eu) 21.11.2023
obserwatorium.miasta.pl/jakie-skutki-dla-miast-moze-miec-rozporzadzenie-parlamentu-europejskiego-i-rady-w-sprawie-odbudowy-zasobow-przyrodniczych/ 26.07.2023
Raport-o-stanie-polskich-miast.-Srodowisko-i-adaptacja-do-zmian-klimatu-OPM.pdf (obserwatorium.miasta.pl) 2021 (Raport o stanie polskich miast)
Bioróżnorodność. Dlaczego tak wiele od niej zależy? – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku (wfos.gdansk.pl) 21.08.2019
Living Planet Report 2016 | Pages | WWF (worldwildlife.org) 2016
Bioróżnorodność na obszarach miejskich – Edukacja Ekologiczna – Portal Gov.pl (www.gov.pl) 19.05.2023
Gdzie należy chronić bioróżnorodność? – Usługi ekosystemów (uslugiekosystemow.pl) 23.04.2024
Niemal we wszystkich miastach świata można zauważyć różnorodne próby wspierania bioróżnorodności. Budowanie różnorodności biologicznej w warunkach miejskich bywa znaczącym wyzwaniem, ale to właśnie w miastach może przynieść realne korzyści, również ekonomiczne.
Wobec oczywistych skutków zmian klimatycznych i presji antropogenicznej w terenach podmiejskich, nie tylko rolniczych – to właśnie miasta mogą stać się alternatywą dla rozwoju pożądanych i dobroczynnych ekosystemów, z pozytywnym wpływem na jakość życia mieszkańców oraz ochronę środowiska.
Świadomość bioróżnorodności
Bioróżnorodność oznacza zróżnicowanie ekosystemów i zamieszkujących ich organizmów w określonym siedlisku. Ma kluczowe znaczenie dla dobrostanu człowieka, pełni wymierne funkcje dla społeczeństwa i gospodarki. Obecnie naukowe ośrodki badawcze dysponują sposobami na pomiar usług ekosystemowych, czyli tych dostarczanych przez środowisko naturalne, zwłaszcza tych, bezpośrednio wpływających na komfort życia w miastach. Należą do nich: zmniejszanie skutków miejskich wysp ciepła, optymalna gospodarka zasobami wodnymi, poprawa jakości warunków glebowych, pozytywny wpływ na mikroklimat, zdolności fitoremediacyjne roślin, redukcja hałasu, rozkład materii organicznej, pochłanianie CO2, zapylanie roślin i wiele innych.
Łąka kwietna w Dzielnicy Ursynów w Warszawie
Powszechny spadek stopnia bioróżnorodności ma poważne konsekwencje dla świata przyrody i bezpośrednio z nią związanego dobrobytu człowieka. Masowa produkcja rolna, zanieczyszczenie gleb i wód w połączeniu ze zmianami klimatycznymi niszczą ten istotny czynnik ekosystemu.
Dane WWF („Living Planet Report 2016) wskazują, że współcześnie rocznie wymiera od 5 000 do ok. 50 000 gatunków roślin i zwierząt rocznie. Dalej podaje, że w latach 1970-2012 liczebność populacji kręgowców zmniejszyła się o 58%! W przypadku owadów badania sugerują prognozę, że jeśli człowiek nie zaprzestanie degradacji środowiska, to w ciągu kilku następnych dekad może wyginąć nawet 40% wszystkich gatunków owadów.
Powszechnie wiadomo, że im bardziej zróżnicowane środowisko przyrodnicze, tym jest ono stabilniejsze, lepiej funkcjonuje i w następstwie jest odporne na zachodzące zmiany.
Dane statystyczne wskazują, że blisko 60% mieszkańców Polski mieszka w miastach, których od 2024 roku 1013. Występują w nich uciążliwości miejskie jak „betonoza”, smog, wyższa temperatura, hałas, a mimo to przyciągają dzikie życie i stały się domem dla różnorodnych gatunków roślin i zwierząt.
Zwierzęta zwabiane są przez wyrzucane przez ludzi resztki jedzenia i to dzięki nim zwierzętom jest łatwiej przeżyć w mieście niż poza nim – zdobyć pokarm oraz znaleźć bezpieczne schronienie, nawet jeśli to oznacza gniazdowanie i lęg w obszarze zurbanizowanym i w parkowej zieleni.
Okazuje się, że właśnie różnorodne miejskie tereny zieleni od małych skwerów, przez ogródki działkowe, zieleń przydrożną aż po wielkomiejskie parki dają nie tylko ludziom ofertę rekreacyjną, ale stają się także siedliskami do życia, migracji i rozwoju dla wielu gatunków zwierząt – owadów, płazów, ptaków, małych ssaków. Wiele z nich jest pod ochroną, a ich rola w środowisku jest bezcenna. W ramach ścisłych łańcuchów pokarmowych pełnią funkcje regulujące liczebność innych organizmów, stanowiących ich pokarm – w tym wielu uciążliwych owadów z perspektywy człowieka. Punktem wyjścia w powiązaniach troficznych jest zawsze roślinność i tu koło się dopełnia.
Kampus biurowy Forest w Warszawie
Gospodarka, społeczeństwo i … przyroda – trzy filary zrównoważonego rozwoju
Zasoby globu są wyczerpywalne, zanieczyszczenie środowiska nieodwracalne, ślad węglowy nie do zlekceważenia – co potwierdzają już wszystkie możliwe badania naukowe.
W przypadku bioróżnorodności, jakże istotnej dla funkcjonowania specyfiki każdego ekosystemu to właśnie sposób użytkowania gruntów „wypycha” zwierzęta do miast. Wiadomo, że rozbudowa przedmieść, wylesiane, obniżanie wód gruntowych, monokultury rolnicze, ekspansja gatunków inwazyjnych znacząco się do tego przyczyniają. Prowadzą one do degradacji siedlisk i korytarzy ekologicznych, będących fundamentami życia dla fauny i flory.
Obecnie mówimy już nie mówi się o przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym, ale o działaniach adaptujących do ich skutków. I tu przyroda musi grać ‘pierwsze skrzypce’.
Podmioty gospodarcze kalkulując koszty działalności zaczęły dostrzegać ryzyka utraty różnorodności biologicznej. Nie trudno dostrzec bezpośredni związek między dalszym ich rozwojem, a dostępnymi zasobami naturalnymi, od których przecież zależy ich egzystencja. Argumenty finansowe zazwyczaj są przekonujące w podejmowaniu działań naprawczych na szczeblu lokalnym i regionalnym w ważnej długofalowej perspektywie.
Rondo Romana Dmowskiego w Warszawie
Według serwisu miasto2077.pl szacuje się, że “usługi ekosystemowe”, takie jak zaopatrywanie w żywność, magazynowanie dwutlenku węgla czy filtracja wody i powietrza generują minimum 150 bilionów dolarów rocznie, czyli około dwukrotności światowego PKB, a upadek naturalnych ekosystemów według szacunków może kosztować globalną gospodarkę nawet od 2 do 5 bilionów dolarów rocznie w postaci utraconych usług naturalnych.
ONZ, organizacje międzynarodowe, Unia Europejska wdrażają liczne przepisy, opracowania wspomagają inwestorów w działaniach, które przenoszą odpowiedzialność na rzecz wzmocnienia bioróżnorodności na poziom poszczególnych podmiotów gospodarczych. To proces długofalowy, wymaga czasu i adaptacji do lokalnych uwarunkowań. Zdecydowanie czasu wymaga dostosowanie się krajów zapisów opublikowanej w 2020 r. unijnej strategii w zakresie zachowania bioróżnorodności do 2030 r. (EU biodiversity strategy for 2030. Bringing nature back into our lives). Rozpoczęto prace nad rozporządzeniem wdrażającym rozwiązania z niej wynikające, z naczelnym celem – odbudową co najmniej 20% zdegradowanych lądowych i morskich obszarów przyrodniczych w UE.
Coraz częściej widoczne jest zaangażowanie jednostek samorządowych, działających na rzecz ochrony bioróżnorodności. Podejmują szereg kluczowych działań, w tym istotne planowanie zagospodarowania przestrzennego miast, mając na uwadze zachowanie obszarów zielonych, korytarzy ekologicznych i siedlisk przyrodniczych. Rozszerzane są kompetencje w zakresie ustanawianie lokalnych wytycznych i standardów związanych z ochroną przyrody w mieście, np. ograniczeń w zakresie wycinki drzew czy wymogów związanych z zazielenieniem terenów. Inwestycje coraz częściej dotyczą rozbudowy ekologicznej infrastruktury, jak dachy zielone, systemy retencji wód opadowych i roztopowych, ścieżki rowerowe, co może mieć wpływ na stan środowiska naturalnego w mieście.
Zieleń z małą retencją przy Lego House w duńskim Billund
Narzędzia wspierania bioróżnorodności w miastach
To wszelkie działania mające na celu stworzenie przyjaznych dla różnorodnych form życia ekosystemów miejskich oraz zachęcenie użytkowników do interakcji z naturą w samym sercu miasta. Zachęcenie do interakcji z naturą także człowieka – on również jest uczestnikiem tego swoistego miejskiego ekosystemu.
W przestrzeni miejskiej coraz częściej pojawiają się proprzyrodnicze rozwiązania, wypełniające luki w infrastrukturze miast, ale infrastrukturze…zielono-błękitnej.
Tworzenie bioróżnorodności w mieście to kompleksowy proces, który wymaga zaangażowania różnych podmiotów i zastosowania różnorodnych metod.
Pierwszym oczywistym sposobem jest tworzenie miejskich terenów zieleni uwzględniających ekosystemowe podejście do projektowania i wdrażanie ‘rozwiązań opartych na naturze’ (NBS – Nature Based Solutions): fitosocjologiczny dobór roślin, retencjonowanie wód deszczowych, elementy wyposażenia wspierające funkcje biocenotyczne – jak martwe drewno, wydzielone miejsca składowania materii organicznej, opieka nad potencjalnymi miejscami schronienia dla pożądanych zwierząt.
Naturalistyczny teren spotkań mieszkańców przy nowoczesnym osiedlu w Copenhadze
Rekomendowane są także działania związane z odtwarzaniem naturalnych siedlisk – wspomaganie tych najbardziej efektywnych – naturalnych procesów biologicznych, które zostały zakłócone oraz wsparcie w odbudowie zniszczonych populacji – przywracanie mokradeł, lasów, siedlisk rzecznych i naturalnych terenów podmokłych. To także obejmowanie ochroną cennych obszarów, gdyż tam najlepiej mogą rozwijać się ostoje życia przyrodniczego. Bardzo istotne znaczenie ma zapewnienie łączności poprzez łączenie fragmentów korytarzy ekologicznych. One wraz z rekultywacją zdegradowanych terenów warunkują istnienie ścieżek troficznych – jako podstawy funkcjonowania ekosystemów. a także oczyszczanie i rekultywacja zdegradowanych terenów.
Zrównoważone podejście jest sugerowane także w zakresie zarządzania zielenią miejską. Zrównoważone podejście to promowanie energo-, zasobooszczędnych i naturalnych metod pielęgnacji roślin, ograniczanie wycinek starych drzew do tych jedynie stanowiących realne zagrożenie, zmniejszenie częstotliwości koszenia trawników parkowych, czy też poprzez wspomniany wyżej siedliskowy dobór roślin, włączając w to aspekt zwiększonej odporności konkretnych odmian roślin na warunki miejskie, co jest coraz częściej komunikowane w szkółkach roślin.
Dobrze utrzymana zieleń miejska może być siedliskiem bogatym w gatunki zwierząt, w tym bardzo ważnych dzikich owadów zapylających.
Zintegrowanie zielonych przestrzeni w planach zagospodarowania przestrzennego miasta, zapewnienie dostępu do terenów zielonych dla wszystkich mieszkańców, połączonych sieciami szlaków komunikacyjnych. Urbanistyczna perspektywa oparta na koncepcji ekologii miejskiej powinna ujmować obie arterie komunikacji – ludzką i przyrodniczą.
Bezcenne są ciągłe działania edukacyjne i wspierające świadomość potrzeby ekologicznego podejścia do życia w mieście. Organizacja programów edukacyjnych, warsztatów, konferencji i wydarzeń społecznych, zwiększają świadomość mieszkańców na temat bioróżnorodności. Rośnie popularność działań społeczności lokalnych, które podejmują inicjatywy na rzecz ochrony przyrody w mieście. Akcje sadzenia drzew, organizowanie wydarzeń edukacyjnych o bioróżnorodności, tworzenie ogrodów społecznych oraz promowanie ekologicznych praktyk ogrodniczych stają się coraz bardziej powszechne, a fizyczne zaangażowanie do działania pozostawia trwalszy ślad, nie tylko… w gruncie.
Bioróżnorodność – długofalowa szansa na lepsze życie w mieście
Bioróżnorodność w mieście to nie tylko wyzwanie, ale także szansa na tworzenie bardziej zrównoważonych, zdrowszych i przyjemniejszych do życia przestrzeni miejskich. W dużych aglomeracjach miejskich, gdzie gęstość zaludnienia, skala zabudowy, zmniejszanie powierzchni biologicznie czynnej i rozwój infrastruktury są wysokie, tym bardziej ochrona różnorodności biologicznej staje się priorytetem dla zapewnienia dobrej jakości życia dla mieszkańców – ludzi i… zwierząt, paradoksalnie znajdujących w miastach „lepsze” warunki do życia.
Obecność fauny warunkuje spójne powiązania sieci troficznych będących podstawą harmonijnego ekosystemu. Żywe organizmy wykonują na rzecz przyrody miejskiej wiele pożytecznych prac – od rozkładu materii organicznej do wyjadania dokuczających ludziom komarów.
To właśnie miejskie przestrzenie zieleni zapewniają schronienie dla różnorodnych gatunków roślin i zwierząt, ale także poprawiają estetykę miasta i przynoszą szereg korzyści użytkownikom.
Poprawa bioróżnorodności w mieście to proces długofalowy, który wymaga zaangażowania władz lokalnych, mieszkańców, przedsiębiorstw i organizacji pozarządowych. Jednak korzyści płynące z tego wysiłku są ogromne, przynosząc lepszą jakość życia, zdrowsze środowisko i większą odporność na zmiany klimatyczne. Dzięki zintegrowanym działaniom można osiągnąć pozytywne zmiany dla środowiska miejskiego i mieszkańców. Zapewniając miejsca do kontaktu z naturą, miasta mogą być bardziej przyjazne, zdrowsze i zrównoważone.
Tekst i zdjęcia:
Oktawia Wasielewska
mgr dypl. proj.
certyfikowany specjalista terenów zieleni
Źródła danych i więcej w temacie
Biznes zaczął inwestować w bioróżnorodność | Miasto 2077 – Green is Good 11.08.2022
Rośliny miejskie są chętnie wykorzystywane przez owady zapylające – wynika z badań w stolicy | Nauka w Polsce 24.09.2021
Jak samorządy mogą chronić różnorodność biologiczną? Ruszają darmowe webinary – rp.pl
Strategia na rzecz bioróżnorodności 2030 – Komisja Europejska (europa.eu) 21.11.2023
obserwatorium.miasta.pl/jakie-skutki-dla-miast-moze-miec-rozporzadzenie-parlamentu-europejskiego-i-rady-w-sprawie-odbudowy-zasobow-przyrodniczych/ 26.07.2023
Raport-o-stanie-polskich-miast.-Srodowisko-i-adaptacja-do-zmian-klimatu-OPM.pdf (obserwatorium.miasta.pl) 2021 (Raport o stanie polskich miast)
Bioróżnorodność. Dlaczego tak wiele od niej zależy? – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku (wfos.gdansk.pl) 21.08.2019
Living Planet Report 2016 | Pages | WWF (worldwildlife.org) 2016
Bioróżnorodność na obszarach miejskich – Edukacja Ekologiczna – Portal Gov.pl (www.gov.pl) 19.05.2023
Gdzie należy chronić bioróżnorodność? – Usługi ekosystemów (uslugiekosystemow.pl) 23.04.2024
