20.4.2023

Co roku na europejskim rynku ogrodniczym debiutują setki nowych kultywarów roślin ozdobnych. Producenci i dostawcy chętnie wprowadzają do swojej oferty nowe odmiany, ponieważ wzbudzają one zainteresowanie i przyciągają klientów. Warto im się przyglądać i je poznawać.

Wiele z roślin prezentowanych na targach i wystawach jako nowości pojawia się w sprzedaży w kolejnych sezonach. Sporo z nich ma szansę zaistnieć nie tylko w prywatnych ogrodach czy na działkach, ale także w przestrzeni publicznej – zieleni miejskiej i osiedlowej.

Kompaktowe budleje

Krzewy te cieszą się rosnącą popularnością w zieleni miejskiej ze względu na dostarczanie pokarmu owadom zapylającym. Budleje (Buddleja) to krzewy lub niewielkie drzewa naturalnie występujące we wschodniej Azji, Afryce oraz w Ameryce Południowej. Nazywana motylim krzewem, budleja Davida w trakcie kwitnienia wabi owady zapylające, a zwłaszcza motyle, zlatujące się bardzo licznie do pożywnego nektaru, zebranego na dnie tysięcy drobnych, rurkowatych kwiatów. Skorzystać z tej darmowej stołówki mogą jedynie owady dysponujące odpowiednio długą rurką ssącą, za pomocą której spijają nektar z dna kwiatowego. Posadzenie na rabacie budlei daje niemal stuprocentową gwarancję, że w czasie kwitnienia przyciągną one kolorowe motyle oraz wiele innych ciekawych owadów.

Starsze odmiany budlei Davida są najczęściej wysokimi krzewami, osiągającymi od 1,5 do 2 m wysokości. W ostatnich latach na rynku pojawiło się sporo ciekawych, ulepszonych kultywarów o niewielkich rozmiarach, wczesnym kwitnieniu, nadających się nie tylko do sadzenia w małych ogrodach czy przedogródkach, ale też na rabatach wraz z bylinami. Nadają się one także do obsadzania donic oraz pojemników ustawianych na słonecznych balkonach, tarasach czy patio. Do tego typu kultywarów zaliczają się odmiany z najnowszej serii Butterfly Candy, wyróżniające się niskim, kompaktowym pokrojem i wczesnym tworzeniem stosunkowo dużych kwiatostanów. Były one prezentowane w ramach konkursu roślinnych nowości podczas międzynarodowej wystawy „Zieleń to Życie” w Warszawie w 2022 r. Szczególną uwagę publiczności, a także jurorów konkursu, zwróciła obficie kwitnąca odmiana Butterfly Candy Little Ruby o niespotykanym, wyjątkowo intensywnym, rubinowomagentowym kolorze kwiatów. Kultywar ten został nagrodzony srebrnym medalem oraz prestiżowym wyróżnieniem branżowych dziennikarzy. Budleja Butterfly Candy Little Ruby silnie się krzewi, zachowuje zwarty, zaokrąglony pokrój, a dzięki swoim kompaktowym rozmiarom – dorasta do 0,8 m wysokości – idealnie nadaje się do obsadzania rabat i pojemników. Roślina preferuje gleby żyzne, przepuszczalne, stanowiska słoneczne. Pozostałe odmiany z tej serii to: Butterfly Candy Little Purple o intensywnie fioletowych kwiatach, Butterfly Candy Little Pink o różowych kwiatach, Butterfly Candy Lila Sweetheart o kwiatach w kolorze lawendy i kwitnąca na biało Butterfly Candy Little White. Kwiaty wymienionych odmian wydzielają lekki, słodki zapach, są bardzo atrakcyjne dla motyli i pszczół. To sprawia, że wszystkie sprzyjają utrzymaniu bioróżnorodności w ogrodach oraz na terenach zieleni miejskiej.

W 2020 r. srebrny medal w konkursie nowości zdobyła budleja Rockerstar Indigo – kompaktowy krzew tworzący duże, ciemnoniebieskie kwiatostany, ładnie wyeksponowane na tle szarozielonych liści. Odmiana ta charakteryzuje się niskim i zwartym pokrojem, dorasta do 1 m szerokości i 60 cm wysokości, może być stosowana jako roślina okrywowa.

Niedużymi rozmiarami, ale też drobniejszymi kwiatostanami cechują się takie odmiany jak: Pink Micro Chip o różowych i pachnących kwiatach oraz podobne do niej Blue Chip o kwiatach niebieskich i Lilac Chip o lawendowych kwiatach. Kultywary te debiutowały na rynku w zeszłej dekadzie.

Egzotyczne judaszowce

Prezentowane na krajowych i zagranicznych targach nowatorskie odmiany judaszowca kanadyjskiego (Cercis canadensis) od lat zdobywają uznanie i cieszą się niesłabnącą popularnością wśród miłośników roślin. Nie inaczej było w przypadku zeszłorocznego debiutu judaszowca Eternal Flame, zdobywcy złotego medalu konkursu roślin nowości wystawy „Zieleń to Życie”. Hodowcą tej odmiany jest Denis Werner z USA. Judaszowiec Eternal Flame to krzew lub niewielkie drzewo o wyjątkowo ozdobnych, kolorowych liściach w kształcie serca. Początkowo liście są czerwone, z czasem intensywnie pomarańczowe, a starsze żółte i zielonożółte. Na roślinie w trakcie wegetacji występują jednocześnie liście w kilku kolorach. Dodatkowym walorem ozdobnym rośliny są różowe kwiaty, typowe dla gatunku, rozwijające się wiosną bezpośrednio na pniach i gałęziach. Tworzenie kwiatów z pąków śpiących wyrastających z pni i gałęzi określane jest terminem kauliflorii. Zjawisko to wynika z adaptacji do zapylania kwiatów przez drobne zwierzęta przemieszczające się po konarach i gałęziach i zwykle występuje u roślin strefy tropikalnej, natomiast rzadko spotyka się je u roślin strefy klimatu umiarkowanego.


Inną nową i wartą polecenia odmianą judaszowca kanadyjskiego tego samego hodowcy jest Golden Falls – krzew lub drzewo o intensywnie żółtych liściach. Kultywar ten wszedł na krajowy rynek w 2021 r. Ciekawa jest też odmiana The Rising Sun, wyhodowana w USA przez Raya i Cindy Jacksonów o żółtopomarańczowych liściach i rozłożystym pokroju. Z kolei odmiana Carolina Sweetheart zwraca uwagę zróżnicowaną, pstrą kolorystyką liści. Kultywar ten, wyhodowany w USA przez Thomasa Ranneya, charakteryzuje się ulistnieniem pokrytym białymi, różowymi i fioletowymi plamami. Barwy te występują przede wszystkim na młodych liściach, także w postaci przenikających się smug, kropek i łatek. Późnym latem liście częściowo zielenieją, ale najmłodsze są nadal kolorowe.


Judaszowiec kanadyjski preferuje gleby przepuszczalne, wapienne, o odczynie od obojętnego do zasadowego, szybko nagrzewające się. Drzewa należy sadzić w miejscach ciepłych, zacisznych, osłoniętych od wiatru w okresie zimy. Podawane przez amerykańskich hodowców informacje wskazują na wysoką odporność mrozową wymienionych odmian. Rośliny te – posadzone jako solitery lub w kompozycjach z innymi krzewami czy bylinami – mogą stanowić ciekawy element zieleni osiedlowej.


Zimozielone żywopłoty

Krzewy zimozielone są nieliczną grupa roślin występujących naturalnie w naszym klimacie. Gatunki rodzime utrzymujące liście przez cały rok są niskimi krzewinkami, które zimą przykrywa śnieg, zabezpieczający je przed przemarzaniem i wysychaniem. Wyższe krzewy o trwałym ulistnieniu, sadzone w ogrodach jako rośliny ozdobne, pochodzą z cieplejszych stref klimatycznych, gdzie zimy są łagodniejsze, a powietrze bardziej wilgotne. Niemniej odpowiednio posadzone i zabezpieczone przed bezpośrednim nasłonecznieniem oraz wysuszającym wiatrem wzbogacą ogród o zielony kolor, którego brakuje w miesiącach jesienno-zimowych.

Zimozielonym krzewem, który w ostatnich latach jest coraz częściej oferowanym przez krajowe szkółki, jest laurowiśnia wschodnia (Prunus laurocerasus). Sam gatunek naturalnie występuje na terenach Azji Mniejszej, Kaukazu i południowo-wschodniej Europy. Do Europy Zachodniej (na Wyspy Brytyjskie) został sprowadzony w 1576 r., zyskując popularność przede wszystkim jako krzew żywopłotowy. Doskonale znosi cięcie i formowanie, tworząc gęste, bardzo ładne, zimozielone ściany. W cieplejszych rejonach kraju, na Dolnym Śląsku, Pomorzu Zachodnim oraz w okolicach Poznania, laurowiśnia wschodnia zaczyna pojawiać się także w zieleni miejskiej.


Do zastosowań miejskich nadaje się nowa, wyhodowana we francuskich szkółkach Pépinières Minier, karłowa odmiana ‘Miniredia’. Roślina ta zadebiutowała na rynku w 2020 r. W 2021 r. została zgłoszona do konkursu wystawy „Zieleń to Życie”, zdobywając najwyższe wyróżnienie – złoty medal. Uwagę jurorów zwrócił jej wyjątkowo zwarty, kompaktowy pokrój. Roślina ta tworzy krótkie, silnie rozgałęzione pędy, na których są gęsto osadzone, zaokrąglone, błyszczące, skórzaste liście. Młode przyrosty są pomarańczowoczerwone, ładnie kontrastują z zielenią starszych liści, co przykuwa uwagę wiosną. W maju dodatkową ozdobą krzewów są drobne, białe kwiaty, zebrane w dekoracyjne, wyprostowane grona. Kwiaty wydzielają przyjemny zapach wabiący owady. Ozdobą rośliny są także niewielkie, kuliste, czarne owoce dojrzewające latem. Krzewy odmiany ‘Miniredia’ naturalnie przyjmują pokrój kuli, nie wymagają więc formowania.


Wśród nowości odmianowych warto zwrócić uwagę na kultywary Genolia oraz Sofia. Genolia to uzyskana w Szwajcarii odmiana o wzniesionym, kolumnowym pokroju, wytrzymała na mróz, doskonale nadająca się na wąskie żywopłoty. Z kolei Sofia to nowa, drobnolistna odmiana uzyskana na Węgrzech, zupełnie nieprzypominająca innych dotychczas znanych odmian laurowiśni wschodniej. Jej największym atutem są niewielkie, wąskie liście o piłkowanych brzegach, lśniące i gęsto osadzone na gałęziach. Odmiana jest łatwa w produkcji, dobrze się ukorzenia, łatwo zagęszcza – jedno cięcie w sezonie pozwala uzyskać kształtne, rozkrzewione i atrakcyjne rośliny.


Do tworzenia wysokich żywopłotów poleca się silnie rosnącą odmianę o wzniesionych pędach i dużych liściach, wyhodowaną i wprowadzoną do handlu w Europie Zachodniej w latach 90. XX w. Roślina dorasta do 2 m wysokości i podobnej szerokości. Jej zaletą jest podwyższona odporność na mróz oraz lepsza zdrowotność w porównaniu do starszych kultywarów. Nowszymi odmianami o równie wartościowych cechach, nieco jaśniejszych liściach, są Kleopatra i ‘Novita’. Ich młode przyrosty mają kolor miedzianopomarańczowy, pięknie kontrastujący z jasną zielenią starszych liści. Na Zachodzie powoli zastępują one starsze, tradycyjnie uprawiane i mniej odporne na mróz i choroby odmiany, takie jak ‘Caucasica’ czy ‘Rotundifolia’.

Laurowiśnia wschodnia najlepiej rośnie na glebach ciepłych, piaszczysto-gliniastych, przepuszczalnych, umiarkowanie wilgotnych, na stanowisk zacisznych, półcienistych i cienistych. Preferuje podłoża o odczynie obojętnym lub alkalicznym.

 

Grzegorz Falkowski

Związek Szkółkarzy Polskich