31.10.2023

Ekonomia środowiska to dziedzina ekonomii, która koncentruje się na badaniu relacji między gospodarką a środowiskiem naturalnym. Jej głównym celem jest zrozumienie, jak działalność gospodarcza wpływa na środowisko naturalne oraz jak środowisko wpływa na gospodarkę. W Polsce ekonomią dla środowiska zajmuje się m.in. dr Zbigniew Szkop z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. Jakie usługi świadczą drzewa i jaka jest ich wartość? Warto przyjrzeć się bliżej działaniom zespołu polskich naukowców. 

Drzewa miejskie świadczą liczne korzyści, a współczesna ekonomia posiada metody, aby badać ich wartość. Dzięki znajomości tej wartości można lepiej zarządzać i chronić zieleń miejską – mówi dr Zbigniew Szkop.

Czym jest ekonomia środowiska?

Ekonomia środowiska bada kwestie zrównoważonego rozwoju, efektywności wykorzystywania zasobów, ochrony środowiska i zarządzania zagrożeniami ekologicznymi. Analizuje, jak gospodarka wykorzystuje zasoby naturalne, takie jak woda, energia, surowce mineralne i lasy, oraz jakie są konsekwencje wykorzystywania tych zasobów dla środowiska i społeczeństwa. Bada politykę i strategie mające na celu ochronę środowiska naturalnego, takie jak regulacje dotyczące emisji gazów cieplarnianych, ochrona bioróżnorodności i zarządzanie odpadami.

Ta dziedzina ekonomii analizuje, jak osiągnąć zrównoważony rozwój, czyli rozwijać gospodarkę, jednocześnie chroniąc środowisko naturalne i spełniając potrzeby przyszłych pokoleń. Bada wartość ekologiczną ekosystemów, czyli korzyści, jakie ludzie uzyskują z usług ekosystemowych, takich jak oczyszczanie powietrza i wody, zapylanie roślin czy rekreacja. Stara się uwzględniać kwestie środowiskowe w modelach gospodarczych i podejściach do podejmowania decyzji, dążąc do integracji aspektów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych.

Ekonomia środowiska ma duże znaczenie w rozwiązywaniu problemów związanych ze zmianami klimatycznymi, degradacją środowiska i wyczerpywaniem zasobów naturalnych. Pomaga także w opracowywaniu rozwiązań politycznych i ekonomicznych, które sprzyjają zrównoważonemu rozwojowi i ochronie środowiska.

Kalkulator usług świadczonych przez drzewa miejskie

Od 2021 roku dr Szkop jest kierownikiem projektu “Kalkulator usług świadczonych przez drzewa miejskie”. Projekt ten jest realizowany w ramach grantu TANGO NCBiR:

Celem projektu jest określenie planu rozwoju technologii bazujących na wynikach projektu bazowego pt “Znaczenie usług ekosystemowych świadczonych przez drzewa w planowaniu i zarządzaniu terenami miejskimi” (2016/23/N/HS4/03674). Technologią tą jest aplikacja mobilna, która umożliwi użytkownikowi samodzielne dokonanie wyceny wartości usług świadczonych przez drzewa rosnące w różnych miastach i miasteczkach na terenie Polski. Co prawda istnieją narzędzia, które to już do pewnego stopnia umożliwiają (np. i-Tree Eco), lecz ponieważ ich obsługa jest skomplikowana i wymaga fachowej wiedzy zarówno z zakresu ekologii drzew jak i ekonomii, de facto są wykorzystywane jedynie przez wąską grupę naukowców w Polsce. Powstanie prostej w obsłudze aplikacji mobilnej mogłoby to zmienić, czyniąc ją powszechnie wykorzystywanym narzędziem przez takich użytkowników jak edukatorzy ekologiczni, urzędnicy kształtujący zieleń miejską, pracownicy organizacji pozarządowych, a także inne osoby, pragnące zwiększać świadomość ekologiczną mieszkańców polskich miast – czytamy na stronie ekonomiadlasrodowiska.pl.

Kolejny projekt badawczy „Znaczenie usług ekosystemowych świadczonych przez drzewa w planowaniu i zarządzaniu terenami miejskimi” kierowany przez dr. Zbigniewa Szkopa w latach 2016-2020 analizował decyzje dotyczące nasadzeń drzew w Warszawie w latach 2012-2017. Badanie to wykazało, że wybór gatunków drzew do sadzenia wzdłuż głównych dróg miasta nie zawsze był optymalny. Częściej sadzono drzewa charakteryzujące się dużym rozmiarem, a decyzje te były w dużej mierze oparte na istniejącym już składzie gatunkowym drzew w danym obszarze. Co ważne, wskaźniki posuszu gatunków drzew rosnących w danym miejscu nie miały istotnego wpływu na decyzje urzędników miejskich.

Jdną z przyczyn tego stanu rzeczy mógł być sposób funkcjonowania systemu zarządzania zielenią miejską w Warszawie (tzw. “problem przełożony-podwładny”). System ten przeszedł jednak gruntowną zmianę w roku 2018, co pozwoliło ograniczyć zaobserwowany w badaniu problem – czytamy.

Więcej o projektach badawczych dr Zbigniewa Szkopa można przeczytać na stronie: ekonomiadlasrodwiska.pl.